• Facebook
• X
• Line

เหล็กเส้นคืออะไร? | ทำความรู้จักเหล็กเส้น ก่อนเลือกใช้งาน

“เหล็กเส้น” คือวัสดุก่อสร้างพื้นฐานที่แทบทุกงานคอนกรีตต้องใช้ ตั้งแต่ฐานราก เสา คาน พื้น ไปจนถึงถนนและงานโครงสร้างต่าง ๆ
เพราะคอนกรีต “แข็งแรงเวลาโดนแรงอัด” แต่ไม่ถนัดเวลาโดนแรงดึง เหล็กเส้นจึงถูกใส่เข้าไปเพื่อช่วยรับแรงดึงและทำให้โครงสร้างทำงานร่วมกันได้ดีขึ้น

บทความนี้สรุปแบบอ่านง่ายว่า เหล็กเส้นคืออะไร มีประเภทไหนบ้าง, มาตรฐาน มอก. ที่เกี่ยวข้อง,
วิธีเลือกใช้งานแบบคนหน้างาน และเชื่อมโยงไปถึงงาน “ไวร์เมช” ที่เป็นตะแกรงเหล็กสำเร็จรูปสำหรับงานพื้นคอนกรีต

---

เหล็กเส้นคืออะไร?

เหล็กเส้น (Steel Bar / Rebar) คือเหล็กที่ผลิตด้วยกระบวนการรีดร้อนให้เป็นเส้นยาว หน้าตัดกลม
มีทั้งแบบผิวเรียบและแบบมีบั้ง (ข้ออ้อย) เพื่อใช้เป็น “เหล็กเสริมคอนกรีต” โดยเฉพาะ
ในไทยเหล็กเส้นเสริมคอนกรีตมีมาตรฐาน มอก. แยกตามประเภท เช่น มอก. 20-2559 (เหล็กเส้นกลม) และ มอก. 24-2559 (เหล็กข้ออ้อย) ซึ่งระบุชั้นคุณภาพ ขนาด มวล/ความคลาดเคลื่อน และเกณฑ์การทดสอบไว้ชัดเจน

---

ประเภทหลักของเหล็กเส้น

1) เหล็กเส้นกลม (Round Bar | RB)

เหล็กเส้นกลมมี ผิวเรียบ หน้าตัดกลม นิยมเรียกสั้น ๆ ว่า RB
ตามมาตรฐาน มอก. 20-2559 ระบุชั้นคุณภาพ
ที่พบได้บ่อยคือ SR24 และมีชื่อขนาดอย่าง RB6, RB9, RB12, RB15, RB19 ฯลฯ

การใช้งานที่เจอบ่อย: งานเหล็กปลอกคาน/ปลอกเสา, งานย่อยที่ต้องดัดงอ, งานที่แบบกำหนดให้ใช้เหล็กผิวเรียบ

2) เหล็กข้ออ้อย (Deformed Bar | DB)

เหล็กข้ออ้อยมี “บั้ง/ปล้อง” รอบเส้น เพื่อช่วยให้ยึดเกาะกับคอนกรีตได้ดีกว่าแบบผิวเรียบ
จึงถูกใช้งานแพร่หลายในงานโครงสร้างหลัก เช่น ฐานราก เสา คาน และงานที่ต้องการความแน่นหนาในการยึดเกาะ
มาตรฐานที่เกี่ยวข้องคือ มอก. 24-2559

ในตลาดมักเห็นชื่อชั้นคุณภาพอย่าง SD40 / SD50 และความยาวมาตรฐานที่ขายกันบ่อยคือ 10 ม. หรือ 12 ม.

---

---

มาตรฐาน มอก. สำคัญยังไง?

งานคอนกรีตเป็นงาน “เอาความปลอดภัยเป็นหลัก” เหล็กเส้นที่ได้มาตรฐานจะถูกควบคุมเรื่องชั้นคุณภาพ ขนาด มวล/ความคลาดเคลื่อน การทำเครื่องหมาย และการทดสอบ
ดังนั้นเวลาซื้อ แนะนำให้ดูว่ามีการระบุว่าเป็นไปตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น มอก. 20-2559 สำหรับ RB และ มอก. 24-2559 สำหรับ DB

---

เหล็กเส้นเกี่ยวอะไรกับ “ไวร์เมช” ของ WMI wiremesh

ถ้าคุณเคยเห็นงานพื้นคอนกรีตที่ใช้ “ตะแกรงไวร์เมช” นั่นคือการย้ายจากการวางเหล็กเส้นทีละเส้น
ไปเป็น ตะแกรงเหล็กสำเร็จรูป ที่จัดระยะมาให้สม่ำเสมอและติดตั้งเร็วขึ้น
โดยไวร์เมชตามมาตรฐาน มอก. 737-2549 จะเป็นตะแกรงเหล็กกล้าเชื่อมติดเสริมคอนกรีตที่ผลิตจากลวด/เหล็กดึงเย็น

สรุปง่าย ๆ: เหล็กเส้น คือ “เส้นเดี่ยว” ที่ช่างต้องวัด-ตัด-วาง-ผูกเอง
ส่วน ไวร์เมช คือ “ตะแกรงสำเร็จรูป” ที่ช่วยให้คุมระยะได้ง่ายและทำงานพื้นไวขึ้น (โดยเฉพาะงานพื้นที่กว้าง)

---

เลือกเหล็กเส้นยังไงให้เหมาะกับงาน?

1) ดู “แบบ/วิศวกร” ก่อนเสมอ

เหล็กเส้นเป็นวัสดุโครงสร้าง การเลือกชนิด/ขนาดต้องยึดตามแบบและวิศวกรเป็นหลัก โดยเฉพาะเสา คาน ฐานราก และงานที่มีการตรวจรับ

2) ถ้าเป็นงานปลอก/งานดัดงอ – มักเจอ RB (เส้นกลม) บ่อย

งานปลอกคาน/ปลอกเสามักต้องดัดงอเป็นรูปทรง จึงมักเจอเหล็กเส้นกลม (RB) ในงานประเภทนี้ (ทั้งนี้ขึ้นกับแบบ)

3) ถ้าเป็นงานโครงสร้างหลัก – มักเจอ DB (ข้ออ้อย) มากกว่า

ฐานราก เสา คาน และงานที่ต้องการแรงยึดเกาะกับคอนกรีตสูง มักใช้ DB ตามที่แบบกำหนด

---

FAQ | คำถามที่พบบ่อย

1) เหล็กเส้นคืออะไร?

เหล็กเส้นคือเหล็กที่รีดร้อนเป็นเส้นยาว ใช้เป็นเหล็กเสริมในคอนกรีตเพื่อช่วยให้โครงสร้างรับแรงได้ดีขึ้น โดยเฉพาะแรงดึง

2) เหล็กเส้นมีกี่ประเภท?

ในงานก่อสร้างไทยที่เจอบ่อยจะแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก คือ เหล็กเส้นกลม (RB) และ เหล็กข้ออ้อย (DB)

3) RB กับ DB ต่างกันยังไง?

RB ผิวเรียบ ดัดง่ายและมักใช้กับงานปลอก/งานย่อยตามแบบ
ส่วน DB มีบั้งช่วยยึดเกาะคอนกรีตได้ดีขึ้น จึงมักใช้ในงานโครงสร้างหลักตามแบบ

4) เหล็กเส้นต้องดูมาตรฐานอะไร?

เหล็กเส้นกลมอ้างอิง มอก. 20-2559 และเหล็กข้ออ้อยอ้างอิง มอก. 24-2559

5) เหล็กเส้นเกี่ยวข้องกับไวร์เมชยังไง?

ไวร์เมชคือตะแกรงเหล็กสำเร็จรูปที่เชื่อมเป็นตารางเพื่อใช้เสริมคอนกรีต โดยอ้างอิงมาตรฐาน มอก. 737-2549 และช่วยให้ติดตั้งงานพื้นได้เร็วขึ้น