หุน คืออะไร แปลงเป็นมิลลิเมตร เซนติเมตร นิ้ว อย่างไร (ตารางแปลงหน่วยช่าง)

หุน คือหน่วยวัดความยาว ความหนา หรือขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางที่ช่างไทยนิยมใช้กันบ่อยมากในหน้างานก่อสร้าง โดยหน่วยหุนมีฐานอ้างอิงมาจากหน่วยนิ้ว (inch) ของระบบอังกฤษ วิธีเข้าใจแบบง่ายที่สุดคือ 1 หุน = 1/8 นิ้ว = 0.125 นิ้ว และ 1 นิ้ว = 8 หุน

หากอธิบายให้เห็นภาพชัดเจน คือ ถ้าเราแบ่งความยาว 1 นิ้ว ออกเป็น 8 ส่วนเท่าๆ กัน 1 ส่วนที่แบ่งได้นั้น ก็คือ 1 หุน นั่นเอง ในงานช่างปัจจุบัน หน่วยนี้ยังถูกใช้สื่อสารและสั่งซื้อวัสดุกันอยู่เป็นประจำ โดยเฉพาะเวลาพูดถึงขนาดเหล็กเส้น ขนาดท่อ เกลียวน็อต ดอกสว่าน หรือวัสดุโครงสร้างต่าง ๆ ที่อิงกับระบบนิ้วมาแต่เดิม

1 หุนเท่ากับกี่มิลลิเมตร และกี่เซนติเมตร?

ตามค่ามาตรฐานสากลที่ใช้ในการคำนวณคือ 1 นิ้ว = 25.4 มิลลิเมตร และเมื่อ 1 นิ้วมีค่าเท่ากับ 8 หุน จึงสามารถสรุปสูตรคำนวณทางคณิตศาสตร์ได้ว่า 1 หุน = 3.175 มม. หรือแปลงเป็นเซนติเมตรได้เท่ากับ 0.3175 ซม.

สูตรแปลงหน่วยหุนที่ใช้บ่อยหน้างาน

ตัวเลขตัวคูณ “3.175” มาจากการคำนวณ 25.4 ÷ 8 ช่างและผู้รับเหมาจึงนิยมใช้ค่านี้เป็นทางลัดเวลาต้องการแปลงขนาดจากหุนไปเป็นมิลลิเมตรอย่างรวดเร็ว

บนมือถือสามารถเลื่อนตารางซ้าย-ขวาเพื่อดูข้อมูลการแปลงหุนเพิ่มเติมได้

ตัวอย่างยอดนิยมในการแปลงหน่วยช่าง

4 หุน เท่ากับกี่นิ้ว และกี่มิล?

สูตรคำนวณ: 4 หุน × 0.125 = 0.5 นิ้ว (หรือเท่ากับ 1/2 นิ้ว)
สูตรคำนวณ: 4 หุน × 3.175 = 12.7 มิลลิเมตร (มม.)

6 หุน เท่ากับกี่มิล?

สูตรคำนวณ: 6 หุน × 3.175 = 19.05 มิลลิเมตร (มม.) (ซึ่งมีขนาดเทียบเท่ากับ 3/4 นิ้วในระบบเศษส่วน)

10 หุน เท่ากับกี่นิ้ว?

สูตรคำนวณ: 10 หุน × 0.125 = 1.25 นิ้ว (หรือเทียบเท่ากับ 1 1/4 นิ้วในมาตราส่วนเศษส่วน)

ในวงการก่อสร้าง “หน่วยหุน” เจอบ่อยกับอะไรบ้าง?

หน่วยหุนมักถูกนำมาใช้กับวัสดุก่อสร้างที่มีลักษณะ “เป็นวงกลม มีทรงกระบอก หรือมีเกลียว” และของที่อิงมาตรฐานนิ้วจากฝั่งตะวันตก เช่น สกรู น็อตเหล็ก เกลียวข้อต่อ ท่อน้ำ ดอกสว่านเจาะผนัง และฟิตติ้งอุปกรณ์ต่าง ๆ เนื่องจากเป็นคำสั้น ๆ ที่เรียกง่ายหน้างาน เช่น ช่างมักเรียกท่อขนาดครึ่งนิ้วว่า “ท่อสี่หุน” เพื่อความรวดเร็วในการจัดเตรียมของ

ข้อควรระวังสำคัญ: “หุนของท่อ” อาจไม่เท่ากับขนาดที่วัดได้ด้วยเวอร์เนียเป๊ะ ๆ

ในโลกของการทำงานจริง วัสดุบางกลุ่ม โดยเฉพาะ “ท่อน้ำ (PVC/เหล็ก)” มักจะอ้างอิงขนาดตาม “ขนาดเรียก (Nominal Size)” แทนที่จะเป็นขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอกจริง ๆ ตัวอย่างเช่น ช่างบอกว่าให้ซื้อ ท่อขนาด 1/2 นิ้ว (4 หุน) หรือ ท่อขนาด 3/4 นิ้ว (6 หุน) ซึ่งตัวเลขนี้เป็นเพียงชื่อรุ่นมาตรฐานหน้างาน

ดังนั้น เวลาซื้อวัสดุก่อสร้างที่ต้องนำมาประกอบร่วมกัน เช่น การซื้อท่อ ข้อต่อเกลียว หรือน็อตล็อค แนะนำให้ผู้รับเหมาพิจารณาตาม “ระบบและมาตรฐานของอุตสาหกรรมชิ้นงานนั้น” เป็นหลัก และตรวจสอบโค้ดตัวเลขสเปกบนตัวสินค้าให้ตรงกัน ไม่ควรใช้เพียงแค่ไม้บรรทัดหรือเวอร์เนียวัดเทียบหน่วยมิลลิเมตรเพียงอย่างเดียวครับ

หน่วยหุน เกี่ยวข้องอย่างไรกับเหล็กไวร์เมชของ WMI

ตามมาตรฐานสากลและอุตสาหกรรมในปัจจุบัน การสั่งซื้อ ตะแกรงเหล็กไวร์เมช และ ตะกร้าเหล็กเส้นสำเร็จรูป ส่วนใหญ่จะระบุสเปกเป็นหน่วย “มิลลิเมตร (มม.)” อย่างชัดเจน เช่น ลวดขนาด 4 มม., 6 มม. หรือเหล็กหนา 9 มม.

แต่ทว่าในหน้างานก่อสร้างหรือในร้านค้าวัสดุบางท้องถิ่น ช่างรุ่นเก่าบางท่านอาจยังชินกับการเรียกขนาดของเหล็กเสริมคอนกรีตแบบผสมผสานหน่วยหุนอยู่ เช่น การเรียกเหล็กหนา 12 มิลลิเมตรว่า “เหล็กสี่หุน” (4 หุน ≈ 12.7 มม.) ดังนั้น ตารางแปลงหน่วยในบทความนี้จะช่วยให้คุณและทีมช่างสามารถสื่อสารและจัดสเปกเหล็กเสริมคอนกรีตได้อย่างแม่นยำ ไร้ความผิดพลาดหน้างานครับ

FAQ | คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหน่วยวัดและตารางแปลงหุน